(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 189

॥ శ్రీః ॥
3.189. అధ్యాయః 189
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
మార్కండేయేన యుధిష్ఠిరాదీన్ప్రతి దానాగ్నిహోత్రమోక్షాదినిరూపకతార్క్ష్యసరస్వతీసంవాదానువాదః ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

మార్కండేయ ఉవాచ। 3-189-0x(2377)(23183)
అత్రైవ చ సరస్వత్యా గీతం పరపురంజయ।
పృష్టయా మునినా వీర శృణు తార్క్ష్యేణ ధీమతా ॥ 3-189-1(23184)
తార్క్ష్య ఉవాచ। 3-189-2x(2378)
కింన శ్రేయః పురుషస్యేహ భద్రే
కథం కుర్వన్న చ్యవతే స్వధర్మాత్।
ఆచక్ష్వ మే చారుసర్వాంగి సర్వం
త్వయా శిష్టో న చ్యవేయం స్వధర్మాత్ ॥ 3-189-2(23185)
కథం చాగ్నిం జుహుయాం పూజయే వా
కస్మిన్కాలే కేన ధర్మో న నశ్యేత్।
ఏతత్సర్వం సుభగే ప్రబ్రవీహి
యథా లోకాన్విరజాః సంచరేయం ॥ 3-189-3(23186)
మార్కండేయ ఉవాచ। 3-189-4x(2379)
ఏవం పృష్టా ప్రీతియుక్తేన తేన
శుశ్రూషుణా చోత్తమబుద్దియుక్తం।
తార్క్ష్యం విప్రం ధర్మయుక్తం హితం చ
సరస్వతీ వాక్యమిదం బభాషే ॥ 3-189-4(23187)
యో బ్రహ్మ జానాతి యథోపదేశం
స్వాధ్యాయనిత్యః శుచిరప్రమత్తః।
స వై పురో దేవలోకస్య గంతా
సహామరైః ప్రాప్నుయాత్ప్రీతియోగం ॥ 3-189-5(23188)
తత్ర స్మ రంయా విపులా విశోకాః
సుపుష్పితాః పుష్కరిణ్యః సుపుణ్యాః।
అకర్దమా మీనవత్యః సుతీర్థా
హిరణ్మయైరావృతాః పుండరీకైః ॥ 3-189-6(23189)
తాసాం తీరేష్వాసతే పుణ్యభాజో
మహీయమానాః పృథగప్సరోభిః।
సుపుణ్యగంధాభిరలంకృతాభి-
ర్హిరణ్యవర్ణాభిరతీవ హృష్టాః ॥ 3-189-7(23190)
పరం లోకం గోప్రదాస్త్వాప్నువంతి
దత్త్వాఽనడ్వాహం సూర్యలోకం వ్రజంతి।
వాసో దత్త్వా చాంద్రమసం తు లోకం
దత్త్వా హిరణ్యమమరత్వమేతి ॥ 3-189-8(23191)
ధేనుం దత్త్వా సుప్రమాం సాధుదోహాం
కల్యాణవత్సామపలాయినీం చ।
యావంతి రోమాణి భవంతి తస్యా-
స్తావద్వర్షాణ్యాసతే దేవలోకే ॥ 3-189-9(23192)
అనడ్వాహం సువ్రతం యో దదాతి
హలస్య వోఢారమనంతవీర్యం।
ధురంధరం బలవంతం యువానం
ప్రాప్నోతి లోకాందశధేనుదస్య ॥ 3-189-10(23193)
దదాతి యో వై కపిలాం సచైలాం
కాంస్యోపదోహాం ద్రవిణైరుత్తరీయైః।
తైస్తైర్గుణైః కామదుహాఽథ భూత్వా
నరం ప్రదాతారముపైతి నాకైః ॥ 3-189-11(23194)
యావంతి రోమాణి భవంతి ధేన్వా-
స్తావత్ఫలం లభతే గోప్రదానే।
పుత్రాంసచ్ పౌత్రాంశ్చ కులం చ సర్వ-
మాసప్తమం తారయతే పరత్ర ॥ 3-189-12(23195)
సదక్షిణాం కాంచనచారుశృంగీం
కాంస్యోపదోహాం ద్రవిణైరుత్తరీయైః।
ధేనుం తిలానాం దదతో ద్విజాయ
లోకా వసూనాం సులభా భవంతి ॥ 3-189-13(23196)
స్వకర్మభిర్దానవసంనిరుద్ధే
తీవ్రాంధకారే నరకే పతంతం।
మహార్ణవే నౌరివ వాతయుక్తా
దానం గవాం తారయతే పరత్ర ॥ 3-189-14(23197)
యో బ్రాహ్మదేయాం తు దదాతి కన్యాం
భూమిప్రదానం చ కరోతి విప్రే।
దదాతి దానం విధినా చ యశ్చ
స లోకమాప్నోతి పురందరస్య ॥ 3-189-15(23198)
యః సప్తవర్షాణి జుహోతి తార్క్ష్య
హవ్యం త్వగ్నౌ నియతః సాధుశీలః।
సప్తావరాన్సప్తపూర్వాన్పునాతి
పితామహానాత్మనా కర్మభిః స్వైః ॥ 3-189-16(23199)
తార్క్ష్య ఉవాచ। 3-189-16x(2380)
కిమగ్నిహోత్రస్య వ్రతం పురాణ-
మాచక్ష్వ మే పృచ్తశ్చారురూపే।
త్వయాఽనుశిష్టోఽహమిహాద్య విద్యాం
యదగ్నిహోత్రస్య వ్రతం పురాణం ॥ 3-189-17(23200)
సరస్వత్యువాచ। 3-189-18x(2381)
న చాశుచిర్నాప్యనిర్ణిక్తపాణి-
ర్నాబ్రహ్మవిజ్జుహుయాన్నావిపశ్చిత్।
బుభుత్సవః శుచికామా హి దేవా
నాశ్రద్దధానాద్ధి హవిర్జుషంతి ॥ 3-189-18(23201)
నాశ్రోత్రియం దేవహవ్యే నియుంజ్యా-
న్మోఘం పురా సించతి తాదృశో హి।
అపూర్ణమశ్రోత్రియమాహ తార్క్ష్య
న వై తాదృగ్జుహుయాదగ్నిహోత్రం ॥ 3-189-19(23202)
రయే వై కృశానుం జుహ్వతి శ్రద్దధానాః
సత్యవ్రతా హుతశిష్టాశినశ్చ।
గవాం లోకం ప్రాప్యతే పుణ్యగంధం
పశ్యంతి దేవం పరమం చాపి సత్యం ॥ 3-189-20(23203)
తార్క్ష్య ఉవాచ। 3-189-21x(2382)
క్షేత్రజ్ఞభూతాం పరలోకభావే
కర్మోదయే బుద్దిమభిప్రవిష్టాం।
ప్రజ్ఞాం చ దేవీం సుభగే విమృశ్య
పృచ్ఛామి త్వాం కా హ్యసి చారురూపే ॥ 3-189-21(23204)
సరస్వత్యువాచ। 3-189-22x(2383)
అగ్నిహోత్రాదహమభ్యాగతాఽస్మి
విప్రర్షభాణాం సంశయచ్ఛేదనాయ।
త్వత్సంయోగాదహమేతదబ్రువం
భావే స్థితా తథ్యమర్థం యథావత్ ॥ 3-189-22(23205)
తార్క్ష్య ఉవాచ। 3-189-23x(2384)
న హి త్వయా సదృశీ కాచిదస్తి
విభ్రాజసే హ్యతిమాత్రం యథా శ్రీః।
రూపం చ తే దివ్యమనంతకాంతి
ప్రజ్ఞాం చ దేవీం సుభగే బిభర్షి ॥ 3-189-23(23206)
సరస్వత్యువాచ। 3-189-24x(2385)
శ్రేష్ఠాని యాని ద్విపదాంవరిష్ఠ
యజ్ఞేషు విద్వన్నుపపాదయంతి।
తైరేవ చాహం సంప్రవృద్ధా భవామి
చాప్యాయితా రూపవతీ చ విప్ర ॥ 3-189-24(23207)
యచ్చాపి పాత్రముపయుజ్యతే హ
వానస్పత్యమాయసం పార్థివం వా।
దివ్యేన రూపేణ ప్రజ్ఞయా చ
తేనైవ సిద్ధిరితి విద్ధి విద్వన్ ॥ 3-189-25(23208)
తార్క్ష్య ఉవాచ। 3-189-26x(2386)
ఇదం శ్రేయః పరమం మన్యమానా
వ్యాయచ్ఛంతే మునయః సంప్రతీతాః।
ఆచక్ష్వ మే తం పరమం విశోకం
మోక్షం పరం యం ప్రవిశంతి ధీరాః।
సాంఖ్యా యోగాః పరమం యం విదంతి
పరం పురాణం తమహం న వేద్మి ॥ 3-189-26(23209)
సరస్వత్యువాచ। 3-189-27x(2387)
తం వై పరం వేదవిదః ప్రపన్నాః
పరం పరేభ్యః ప్రథితం పురాణం।
స్వాధ్యాయదానవ్రతపుణ్యయోగై-
స్తపోధనా వీతశోకా విముక్తాః ॥ 3-189-27(23210)
తస్యాథ మధ్యే వేతసః పుణ్యగంధః
సహస్రశాఖో విపులో విభాతి।
తస్య మూలాత్సరితః ప్రస్రవంతి
మధూదకప్రస్రవణాః సుపుణ్యాః ॥ 3-189-28(23211)
శాఖాంశాఖాం మహానద్యః సంయాంతి సికతాశయాః।
ధానాపూపా మాంసశాకాః సదాపాయసకర్దమాః ॥ 3-189-29(23212)
యస్మిన్నగ్నిముఖా దేవాః సేంద్రాః సహమరుద్గణాః।
ఈజిరే క్రతుభిః శ్రేష్ఠైస్తత్పదం పరమం మునే ॥ 3-189-30(23213)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి మార్కండేయసమాస్యాపర్వణి ఏకోననవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః ॥ 189 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-189-8 అనడ్వాహం వృషభం ॥
3-189-11 ఉత్తరీయైః పశ్చాద్భవైర్దక్షిణాదిభిర్ద్రవ్యైః సహితాం ॥
3-189-15 బ్రాహ్మదేయాం గృహ్యోక్తేన విధినా దేయాం ॥
3-189-19 ఆహ వేద ఇతి శేషః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.